Nieuwsbrief Nationaal Programma Groningen

In december 2018 is de eerste nieuwsbrief van het nationaal programma verschenen. Deze gaat onder andere over de tussenstand van het programma. Lees de nieuwsbrief hier. Wilt u de volgende nieuwsbrief ook ontvangen? Laat het ons weten via een e-mail naar nationaalprogramma@provinciegroningen.nl.


Aan de slag met de hoofdstructuur voor het Nationaal Programma Groningen

Er zijn twee leidende uitgangspunten bij het ontwerpen van een hoofdstructuur voor het Nationaal Programma Groningen: de inhoudelijke doelen en het eigenaarschap.

De inhoudelijke doelen gaan over leefbaarheid (Groningse kracht en trots), energietransitie en economische structuurversterking. De gesprekken in de werkgroepen hebben gezorgd voor verdieping en aanscherping van deze doelen en voor een koppeling aan indicatoren. Eigenaarschap moet ervoor gaan zorgen dat het nationaal programma van de Groningers wordt. Dat is niet van de ene op de andere dag geregeld, maar moet groeien. De inrichting van het programma moet eigenaarschap mogelijk maken en stimuleren. Deze eerste (kwartiermakers)fase van het Nationaal Programma Groningen gaat daarom nadrukkelijk over kaders, structuur en inrichting en niet over de inhoud van projecten.

Programma

We gaan nu uit van vier grote blokken binnen het programma. Elk blok wordt op een eigen manier ingericht. De blokken zijn:

  • Lokaal
  • Regionaal
  • Toekomstbeeld 2040
  • Bewaren

Lokaal

Binnen het blok Lokaal gaat het vooral om Groningse kracht en trots, om de leefbaarheid van dorpen en buurten. Hier wordt ook de verbinding gemaakt met versterking. Als een dorp of wijk aangepakt wordt vanwege versterking, dan is dat ook een mooie kans om meer te doen. Lokaal gaat ook over woningen duurzamer of levensloopbestendig maken, en over de zorg voor de (geestelijke) gezondheid van de mensen. Het zijn gemeenten die hiervoor, samen met bewoners, integrale dorps- en buurtplannen moeten maken. Vanuit het Nationaal Programma Groningen krijgt elke gemeente een trekkingsrecht. Het trekkingsrecht legt vast waarop de betreffende gemeente kan rekenen de komende jaren. Het trekkingsrecht betekent nog niet dat het geld meteen overgemaakt wordt naar de gemeente.

In samenspraak met inwoners maakt de gemeente een meerjarenprogramma. De gemeente bepaalt daarin ook zelf hoe zij de betrokkenheid van inwoners vorm willen geven. Dat wordt uiteindelijk vastgesteld door de gemeenteraad. Vanuit het Nationaal Programma Groningen toetsen we of bewoners inderdaad betrokken zijn (eigenaarschap) en of wordt bijgedragen aan de doelen van het programma (inhoud). Zodra het plan definitief vaststaat, heeft de gemeente binnen de grenzen van het eigen plan volledige vrijheid van handelen. De gemeente is zelf verantwoordelijk voor de uitvoering.

Regionaal

Het blok Regionaal bestaat uit drie programma’s en enkele lopende projecten. De drie programma’s haken aan op de grote veranderopgaven voor de regio. Het zijn:

  • Vergroening en verduurzaming
  • Digitalisering en innovatie
  • Natuur inclusieve landbouw en klimaatbestendigheid

Elk programma heeft andere doelen en vraagt om verschillende instrumenten. Dat kan concrete projectsteun zijn, een subsidieregeling, maar ook het uitzetten van grote ‘uitdagingen’. Bij die laatste vorm wordt vanuit het programma een uitvraag gedaan aan andere (maatschappelijke) partijen. Partijen worden gestimuleerd om in te schrijven met allerlei slimme en creatieve oplossingen voor de uitvraag. Per regionaal programma komt er een programmagroep waarin ook kennisinstellingen en andere maatschappelijke spelers een plek krijgen. De programmagroep maakt een programmaplan dat wordt vervolgens getoetst aan de doelen van het Nationaal Programma Groningen. Naast de drie programma’s krijgen enkele specifieke onderwerpen ook een plek. Denk aan het bestaande scholenplan, de zorgvisie en het erfgoedprogramma. Daarnaast is er ruimte voor randvoorwaardelijke zaken als opleidingen, scholing, ondernemerschap en bereikbaarheid.

Toekomstbeeld 2040

In het startdocument is bepaald dat er een Toekomstbeeld 2040 gemaakt wordt. Dit gebeurt met bewoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties. Het uiteindelijke Toekomstbeeld is de inhoudelijke onderlegger van het Nationaal Programma Groningen.

Bewaren

Het blok Bewaren is bedoeld om te bewaren voor de jaren na de evaluatie in 2023. Het programma loopt 10 jaar en het verstandig onderweg bij te kunnen sturen.

De spelregels voor de eerste drie blokken worden de komende tijd verder uitgewerkt. De gesprekken in de werkgroepen hebben daarvoor een hoop input opgeleverd.


Artikel in Moi Ten Boer

In november verscheen in gemeentekrant Moi van Ten Boer een interview over het Nationaal Programma Groningen met Fleur Gräper en Frank de Vries. Het artikel is geschreven door Berend Henk Huizing en de foto is van Jos Schuurman.

‘Kracht en trots die in ons zit boren we aan’

Zij is er de ‘founding mother’ van en hij ‘maakt kwartier’ voor de toekomst van Groningen. Gedeputeerde Fleur Gräper en burgemeester Frank de Vries. Samen met de Groningers die bovenop het gasveld wonen zetten ze zich in voor een aardbevingsbestendige regio die bovendien goed is voorbereid op de toekomst. ,,Wij moeten nog leren trots te zijn op wat we hebben.’’

Door Berend Henk Huizing

Haar ogen glimmen als Gräper over Groningen en de Groningers praat. Ze vertelt telkens weer onder de indruk te zijn van de veerkracht van de mensen. ,,Ondanks alle problemen durven ze vooruit te kijken en na te denken hoe hun wereld er na de gaswinning uit moet zien. Dan voel ik me trots op de provincie die ik mag vertegenwoordigen, zeker als ik in Den Haag ben.’’ Het liefst zou ze daar een ‘pochlijstje’ laten zien. ,,Maar wij zijn niet zo goed in trots zijn op wat we in huis hebben.’’ En dat is veel. Gräper noemt het ‘assets’. Het havengebied, de internet backbone en het Google datacenter, het aan wal komen van kabels met stroom die is opgewekt door Noorse waterkracht. Natuurlijk, windenergie en waterstof als alternatieven voor gas. ,,Want als we iets zijn en blijven, dan is het wel dé energieprovincie van het land.’’ Maar er is meer. Het cultuurlandschap met eeuwenoude kerken. De eindeloze koolzaadvelden en akkers met suikerbieten. En natuurlijk de stad. ,,Wist je dat Groningen na Amsterdam de meest succesvolle plek van Nederland is voor jonge startups?’’

Erkenning De vraag dringt zich op of Groningen wel een Nationaal Programma nodig heeft. De Vries, kwartiermaker en tot 1 januari nog burgemeester van Ten Boer, laat daar geen twijfel over bestaan. ,,De aardbevingen hebben niet alleen scheuren in onze huizen veroorzaakt. Dit gaat over de leefbaarheid op het platteland, de beschikbaarheid van banen en de wijze waarop het economisch gewin van gas veel te lang boven de veiligheid van de Groningers is gesteld.’’ Het Nationaal Programma Groningen is een afspraak tussen Rijk en regio om, na de aardbevingen, samen te investeren in Groningen. Genoegdoeningsgeld? ,,Zie het als een investering, een startkapitaal, waarmee we dingen gaan aanjagen. En ja, voor een deel is het de erkenning van het Rijk dat er meer schade is dan alleen aan huizen.’’

Geluksgroningers Gräper vindt het programma eerder een erkenning van de kracht die in de Groningers zit. ,,Dat iedereen in het gebied niet alleen spreekt over wat kapot is, maar ook durft te dromen hoe we het straks willen hebben. De kracht en trots die in ons zit boren we met dit programma hopelijk aan.’’ Als we dit bij elkaar weten los te maken vindt De Vries het de goede kant op gaan. ,,Ik hoorde laatst iemand zeggen: wat wij willen is ‘geluksgroningers’. Dat vind ik mooi. Dit geluk komt ons natuurlijk niet aanwaaien, daar moeten we samen aan werken. Maar met het Nationaal Programma Groningen ontstaat er maatschappelijke energie om huizen, wijken en dorpen niet alleen aardbevingsbestendig, maar vooral toekomstbestendig te maken.’’ En nee, 1.15 miljard is volgens Gräper niet genoeg. ,,Het is een startkapitaal, een investering. Maar de vraag is niet hoevéél geld gaat er komen, maar wát gaan we realiseren. Als wij met dit geld de goede dingen weten te doen, dan komt de rest vanzelf.’’

Alles Wat de mensen hiervan merken? ,,Ons team zorgt ervoor dat we begin volgend jaar met dit programma kunnen starten’’, verklaart De Vries zijn rol als kwartiermaker. ,,Dan is duidelijk waar iedereen met ideeën zich kan melden. Alles mag, groots en meeslepend en kleinschalig en concreet. Dit is veel breder dan de huizen weer goed maken, dit gaat ook over hoe mensen omgaan met hun omgeving.’’ Inwoners van dorpen willen volgens Gräper nu al van alles. ,,Dat zien we in de dorpsplannen voor de versterkingsaanpak. Die energie gaan we mobiliseren en omzetten in grootschalige projecten met veel partners én in kleine lokale initiatieven in de buurt. Zodat ik over enkele jaren in Den Haag ons ‘pochlijstje’ kan laten zien en kan zeggen: kijk, hier zijn alle Groningers trots op!’’


“Wij zijn de toekomst”

Studenten van de opleidingen Maritiem Officier en Allround Operationeel Technicus gaven 11 december één van zes borden vol ideeën aan de kwartiermakers. Deze zijn door Noorderpoort studenten volgeschreven met hun wensen en prioriteiten voor het Nationaal Programma Groningen. Jesper Schults: "Als jongeren zíjn wij de toekomst van deze omgeving. Volwassenen kunnen binnen het Nationaal Programma Groningen wel de beslissingen willen maken, maar wij moeten hier wonen en laten dus ook onze stem horen. Vooral vervoer en woningbouw vinden we belangrijke thema’s om wonen in de regio Delfzijl aantrekkelijk te houden.”

Op de foto van links naar rechts: Maarten van Poelgeest, Jesper Schults, Vincent Bernardus, Aldert Weerd en Frank de Vries.


Werkgroepleden Nationaal Programma Groningen op expeditie

De werkgroepleden van de drie programmalijnen van het Nationaal Programma Groningen gingen woensdag 28 november op expeditie door de provincie. Dit om nader kennis te maken met Groningen en wat er leeft, maar ook om mooie ontwikkelingen op het gebied van economie, energie en leefbaarheid te bekijken. Er waren zowel ambtenaren van Rijk, provincie en gemeenten aanwezig als medewerkers van bedrijven en (maatschappelijke) organisaties.

Elke werkgroep had een eigen programma in ging in een busje langs allerlei locaties. Voor Groningse kracht en trots begon de tour bij de Fraeylemaborg en ging vervolgens door naar Overschild en Appingedam om daar projecten te bekijken die erfgoed, versterking én participatie met elkaar verbinden . De werkgroepleden van Groningse economie en arbeidsmarkt gingen in gesprek met leerlingen van het Noorderpoortcollege over onderwijs en de toekomstige arbeidsmarkt en over wat voor hun belangrijk is. De resultaten hebben ze opgeschreven (zie foto). Daarna werden ze bijgepraat over de biobased economie bij Chemports in Delfzijl. Groningse natuur, energie en klimaat bezocht Holthausen, producent van auto’s op waterstof, en ging vervolgens naar de gasloze wijk Gorecht en langs een zelfvoorzienende boerderij met vijf kleine windmolens van EAZ.

Gezamenlijk

De groepen kwamen weer samen in Loppersum, waar Tom Postmes, hoogleraar bij de Rijksuniversiteit Groningen, een presentatie gaf over de psychische invloed van aardbevingen. Na een presentatie van de kwartiermakers over de voorlopige resultaten van het Nationaal Programma Groningen, vertrok de groep weer richting de stad Groningen. Het avondprogramma bestond uit twee lezingen over participatie in de energietransitie (Christian Zuidema) en het samenwerkingsproces met inwoners bij een nieuwe dorpsvisie voor Overschild (Enno Zuidema). Als laatste gingen de deelnemers in gesprek over het vormgeven van participatie in het Nationaal Programma Groningen.

Presentatie eerste plannen

De werkgroepen kwamen donderdag 29 november weer bij elkaar om verder te gaan met de uitwerking van de programmalijnen. Op 9 december worden de resultaten van de werkgroepen samengebracht. Rond 19 december presenteren de kwartiermakers hun eerste plannen.


Houd niet te veel vast aan regels en laat dingen los

Woensdag 14 november was de tweede bijeenkomst voor bedrijven en organisaties die betrokken zijn bij het Nationaal Programma Groningen. Ruim 75 aanwezigen gingen met elkaar in gesprek over de spelregels voor het Nationaal Programma Groningen en de aandachtspunten.

Ideeën

De oproep van de aanwezigen was helder: begin bottum-up, laat inwoners meedenken en geef ruimte! Houd niet teveel vast aan regels en laat dingen los, inwoners weten zelf heel goed waar ze behoefte aan hebben. Een duidelijk signaal voor het kwartiermakerteam. Dat volop bezig is met het uitwerken van het startdocument van het Nationaal Programma Groningen.

Vervolgbijeenkomst

Op woensdag 19 december is de volgende bijeenkomst voor de betrokken bedrijven en organisaties. Dan presenteren kwartiermakers Maarten van Poelgeest en Frank de Vries de eerste tussenstand op basis van de resultaten die ze tot nu toe opgehaald hebben.


Eerste 50 miljoen euro Nationaal Programma Groningen toegekend

In het kader van het Nationaal Programma Groningen is de eerste 50 miljoen euro toegekend vanuit het Rijk. Het volledige programma wordt op dit moment uitgewerkt, evenals de definitieve structuur voor het toekennen van middelen. Vooruitlopend daarop starten regio en Rijk al in 2018 met een aantal concrete projecten. Het geld is bestemd voor de uitrol van projecten voor het toekomstperspectief voor Groningen. Het gaat om projecten in het kader van leefbaarheid, energie en economie. Er wordt geïnvesteerd in het trainen van wijkteams voor ondersteuning bij sociale, mentale en gezondheidsklachten als gevolg van aardbevingen. Daarnaast krijgt een testcentrum voor waterstof financiering en komt er geld voor restauratie van Gronings erfgoed.

Nationaal Programma Groningen

Binnen dit programma werken regio en Rijk samen aan de economische versterking en de kwaliteit van de leefomgeving in de regio Groningen. Voor het nationaal programma is een startkapitaal van 1,15 miljard euro beschikbaar. De toegekende 50 miljoen euro is onderdeel van dit bedrag.

Projecten binnen drie programmaonderdelen

De Groningse gemeenten in het aardbevingsgebied en de provincie Groningen zetten deze vijftig miljoen in voor projecten binnen drie programmaonderdelen. Voor het programmaonderdeel ‘Groningse kracht en trots’ gaat het om 12,6 miljoen euro. Bijvoorbeeld voor het leefbaarheidsprogramma en het erfgoedprogramma. Voor een bedrag van € 8,5 miljoen krijgt de regio gelegenheid goede plannen in het kader van leefbaarheid in te dienen. Ook komt er budget beschikbaar om wijkteams te trainen voor ondersteuning bij sociale, mentale en gezondheidsklachten als gevolg van aardbevingen.

Voor de programmalijn ‘Groningse natuur, energie en klimaat’ is 11 miljoen euro beschikbaar. Hierbij gaat het om projecten rond aardgasloze wijken, in aanvulling op het Programma Aardgasvrije Wijken, waterstofbussen en een testcentrum voor waterstof.

Voor ‘Groningse economie en arbeidsmarkt’ is 12 miljoen euro toegekend. Dit geld is onder andere bedoeld voor het bevorderen van investeringen die gericht zijn op het vergroenen van de industrie en chemie. De regeling ‘Regionale Investeringssteun Groningen’ (RIG) krijgt hiervoor aanvullende middelen.

Er is ook geld beschikbaar voor de uitvoering van eerdere besluiten, zoals de duurzame aanpak van vliesgevelwoningen. Daarnaast wordt een deel van het geld besteed aan de inrichting van het Nationaal Programma Groningen en de daarbij behorende uitgebreide dialoog met de inwoners en organisaties in de regio.

Onderaan dit bericht vindt u de lijst met projecten waar in 2018 geld voor beschikbaar komt.


Kwartiermakers Nationaal Programma Groningen benoemd

Frank de Vries (burgemeester gemeente Ten Boer) en Maarten van Poelgeest (Andersson Elffers Felix) zijn op vrijdag 19 oktober door de Groningse aardbevingsgemeenten, de provincie Groningen en het Rijk benoemd als kwartiermakers voor het Nationaal Programma Groningen. Zij gaan aan de slag met het verder uitwerken van het programma en het organiseren van een brede dialoog over het toekomstbeeld voor de regio Groningen.

Betrekken van de regio

Een belangrijk onderdeel van de opdracht van de kwartiermakers is het betrekken van de regio. Hoe zien inwoners, (maatschappelijke) organisaties, overheden en bedrijven Groningen in 2040? Daarnaast gaan de kwartiermakers de gemaakte afspraken verder uitwerken, waardoor in 2019 een vliegende start met het programma gemaakt kan worden.

Logische combinatie

Gedeputeerde Fleur Gräper noemt de keuze voor De Vries en Van Poelgeest een logische combinatie: “Maarten van Poelgeest is al enige tijd betrokken bij dit programma en heeft veel ervaring met complexe programma’s op het snijvlak van leefbaarheid, ruimtelijke keuzes en energie. In combinatie met de regionale verbondenheid van Frank de Vries en zijn kennis tot in de haarvaten van de Groningse samenleving, is dit volgens mij een zeer geschikt duo voor deze opdracht.”

Van de Groningers

Volgens Frank de Vries moeten de kwartiermakers ervoor zorgen dat het Nationaal Programma Groningen van de Groningers wordt. ”Het is onze rol om in korte tijd te zorgen dat de papieren afspraken straks in de praktijk goed gaan werken.’’ Maarten van Poelgeest spreekt over de vooravond van een nieuwe fase. ”Het Nationaal Programma Groningen biedt niet alleen perspectief voor Groningen, maar ook grote kansen voor Nederland. Ik zie er naar uit om bij te dragen aan het verzilveren van die kansen.“

De opdracht van de kwartiermakers loopt tot 1 februari 2019. Vanaf die datum komt er een programmadirecteur voor het Nationaal Programma Groningen.


Interactieve sessie met bedrijven en organisaties

Dinsdagavond 9 oktober zijn ruim 100 aanwezigen in de regio bijgepraat over het Nationaal Programma Groningen. Voor de bijeenkomst zijn bedrijven en organisaties uitgenodigd die hun bijdrage geleverd hebben aan het startdocument voor het Nationaal Programma Groningen. Tijdens een interactieve sessie gaven ze hun ‘wensenlijstjes’ af met wat volgens hen niet mag ontbreken in het programma. Nieuwsgierig naar hun bevindingen? Ze zijn terug te lezen in deze lijst met suggesties!


Regio en kabinet investeren in toekomstbestendig Groningen

De provincie Groningen, de tien gemeenten in het aardbevingsgebied en het kabinet hebben vrijdag 5 oktober het startschot gegeven voor het Nationaal Programma Groningen. Met dit programma werken regio en Rijk samen aan de economische versterking en de kwaliteit van de leefomgeving in het gebied. Ook krijgt Groningen een prominente rol op het gebied van energietransitie en duurzaamheid. Voor het nationaal programma is een investeringsbudget van 1,15 miljard euro beschikbaar.

Samen invulling geven

Na het besluit om de gaswinning te beëindigen moet het Nationaal Programma Groningen ervoor zorgen dat Groningen een toekomstbestendig en leefbaar gebied blijft met behoud van de eigen identiteit waar het goed wonen, werken en recreëren is. De regio en het kabinet hebben vandaag afspraken gemaakt over de hoofdlijnen en de financiering van het nationaal programma, deze zijn vastgelegd in het Startdocument Nationaal Programma Groningen. In de komende maanden zullen de overheden samen met burgers, bedrijven en organisaties in de regio met concrete projecten verder invulling geven aan het toekomstperspectief voor Groningen. Het bedrag van 1,15 miljard euro wordt daarbij aangevuld met cofinanciering vanuit andere publieke en private middelen.

Drie onderdelen

Inzet van regio en kabinet is om de uitdagingen en ambities in Groningen nadrukkelijk te verbinden met nationale uitdagingen, zoals de overgang naar een duurzame economie op basis van hernieuwbare energiebronnen. Maar Groningen kan ook als proeftuin dienen voor andere transities zoals verstedelijking, digitalisering en veranderende behoeftes van mensen op de arbeidsmarkt. Het Nationaal Programma Groningen bestaat uit drie onderdelen:

1.

Groningse kracht en trots is gericht op toekomstbestendig wonen in een aantrekkelijke omgeving met voldoende voorzieningen. Hierbij staan welzijn, leefbaarheid, leefomgeving en gezondheid centraal.

2.

Groningse natuur, energie en klimaat is gericht op de energietransitie onder andere door het ontwikkelen van duurzame energieproductie en het verduurzamen van de landbouw. Hierbij is de ambitie dat Groningen ook andere delen van het land van duurzame energie blijft voorzien.

3.

Groningse economie en arbeidsmarkt is gericht op het creëren van een toekomstbestendige regionale economie door het stimuleren van innovatie en kansrijke sectoren. Belangrijk daarbij zijn bereikbaarheid en de aansluiting van werk en vaardigheden.

Kwartiermakers

Regio en kabinet doen nadrukkelijk een beroep op inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen in Groningen om een bijdrage te leveren aan de uitwerking van het toekomstperspectief. Het nationaal programma is daarom geen blauwdruk maar een uitnodiging aan de inwoners van de regio om zelf de regie te voeren op de toekomst van Groningen. Onder leiding van kwartiermakers worden zij de komende maanden nauw betrokken bij de uitwerking van het programma.

Projecten

Vooruitlopend daarop nemen regio en kabinet binnenkort een besluit over een aantal projecten waarmee dit jaar al gestart kan worden. Hiervoor is 50 miljoen euro beschikbaar uit het totaalbudget. Zo wordt er mogelijk geld vrijgemaakt voor het trainen van wijkteams voor ondersteuning bij sociale, mentale en gezondheidsklachten als gevolg van aardbevingen. Daarnaast wordt gekeken naar een investering in een testcentrum voor waterstof en komt er mogelijk geld voor verbetering van de leefbaarheid en voor erfgoedpanden in Overschild. Ook gaat mogelijk het plafond van de Regionale Investeringssteun Groningen omhoog voor extra investeringen gericht op vergroening van de industrie en de chemie.

Contact

Heeft u nu al ideeën, wilt u meedoen of meer informatie ontvangen? Vul dan het onderstaande formulier in. We nemen zo snel mogelijk contact met u op!

Uw naam (verplicht)
Uw e-mail (verplicht)
Uw bericht

Bedankt voor uw bericht. U ontvangt zo snel mogelijk een reactie.