Vraag en antwoord

Het Nationaal Programma Groningen is een ambitieus programma met een looptijd van maar liefst tien jaar. Een programma waarin inwoners, bedrijven, (maatschappelijke) organisaties, gemeenten in het aardbevingsgebied, provincie Groningen en het Rijk werken aan de toekomst van Groningen in 2040. Voor en door Groningers dus. Gericht op de leefbaarheid, de sociale samenhang en dorps- en wijkvernieuwing. Daarnaast richten we ons op de energietransitie en het aanjagen en stimuleren van regionale economische ontwikkeling.
Groningen heeft al jaren te maken met de negatieve gevolgen van gaswinning. Het is tijd dat Groningen perspectief krijgt en weer kan bouwen aan de toekomst. Met dit programma worden de uitdagingen en ambities in Groningen verbonden met nationale uitdagingen en ambities. Dit betekent bijvoorbeeld dat Groningen als voorbeeld voor landelijke innovatieve projecten wordt ingezet.
Bewonersinitiatieven, lokale en thematische projecten gericht op leefbaarheid, economie en energie. Er wordt gewerkt aan het opnieuw openstellen van het loket Leefbaarheid van Groninger Dorpen. Via dit loket kunnen inwoners ondersteuning krijgen bij eigen initiatieven. Het loket gaat nog dit jaar open en zal ook ondersteuning bieden aan lokale initiatieven op het gebied van energie en grotere bewonersinitiatieven. De lokale projecten lopen via de zeven gemeenten in het aardbevingsgebied. De provincie neemt het voortouw bij het uitwerken van de thematische projecten, die vallen onder de volgende vier categorieën: 1) innovatie en investeringen, 2) vergroening, verduurzaming en industrie, 3) natuur, landbouw en klimaatbestendigheid en 4) arbeidsmarkt en opleidingen.
Op 5 oktober 2018 is het startdocument voor het Nationaal Programma Groningen vastgesteld. Vervolgens heeft een kwartiermakerteam in overleg met bedrijven en (maatschappelijke) organisaties in de regio, de aanpak van het programma vormgegeven. Op 11 maart is de bestuursovereenkomst tussen de betrokken overheden ondertekend en is de aanpak in grote lijnen vastgesteld. Vanaf maart worden de doelen, criteria, indicatoren en andere details verder uitgewerkt. Ook het compacte programmabureau van het Nationaal Programma Groningen krijgt dan vorm. Er komt nog een voorstel voor de verdeling van financiële middelen.
Zodra de gemeenten starten met lokale projecten, hoort u dat via hen. Wanneer het loket leefbaarheid open is om bewonersinitiatieven rond leefbaarheid in behandeling te nemen, melden wij dat op deze website. Wilt u een idee opsturen of een uitnodiging ontvangen voor een bijeenkomst? Vul dan het formulier op deze website in.
In maart 2019 is programmadirecteur Siem Jansen aangesteld voor het Nationaal Programma Groningen. Siem begint op dinsdag 11 juni fulltime. Tot die tijd is hij al een aantal dagen in de week aanwezig en houdt hij zich onder andere bezig met de samenstelling van het programmateam. De eerste medewerkers zijn vanaf juni werkzaam bij het programmabureau in het voormalige gemeentehuis van Ten Boer, aan de Hendrik Westerstraat 24.
In maart 2019 is Siem Jansen aangesteld als programmadirecteur voor het Nationaal Programma Groningen. De eerste vacatures zijn uitgezet. De verwachting is dat voor de zomer 2019 een compact programmabureau ingericht is.
Het college van Gedeputeerde Staten is verantwoordelijk voor de uiteindelijke vaststelling van de programmakaders en voor de uitwerking van de thematische programmaplannen en de participatie. Provinciale Staten worden bij de uitwerking van de thematische programmaplannen geraadpleegd. Het uitgewerkte thematische programmaplan wordt ter besluitvorming aan Provinciale Staten voorgelegd. De colleges van burgemeester en wethouders zijn verantwoordelijk voor de uiteindelijke vaststelling van de programmakaders en voor de uitwerking van de lokale programmaplannen en de participatie. De raden worden bij de uitwerking van de lokale programmaplannen geraadpleegd. Het uitgewerkte lokale programmaplan wordt ter besluitvorming aan de gemeenteraden voorgelegd.
Het startkapitaal is 1,15 miljard euro. Jaarlijks is er een evaluatie en kijken de gemeenten in het aardbevingsgebied en de provincie samen met het Rijk wat er nog meer moet gebeuren. Het budget is bestemd voor het toekomstperspectief van Groningen en niet voor de versterking en de afhandeling van schade.
Schadeafhandeling en versterken moet goed uitgevoerd en betaald worden. Daar zijn andere budgetten voor. Het geld voor het Nationaal Programma Groningen is beschikbaar voor de toekomst van Groningen. Het is bedoeld om de vele kansen te verzilveren die er liggen op het vlak van leefbaarheid, economie en energietransitie. Geld vanuit het Nationaal Programma Groningen kan wel ingezet worden voor leefbaarheidsprojecten in dorpen en wijken gekoppeld aan schade en versterking.
Een deel van het geld wordt verdeeld over lokalen projecten (via gemeenten). Gemeenten krijgen daarbij een trekkingsrecht voor een deel van het bedrag. Daarnaast wordt een deel besteed aan thematische (bovenlokale) programma’s. Er wordt ook geld besteed aan uitdagingen die voortkomen uit het toekomstbeeld 2040. Uiteraard is ook geld nodig voor de proceskosten (programmabureau e.d.).
Cofinanciering kan op veel verschillende manieren, met eigen geld of geld van een investeerder. Maar ook vanuit bestaande (overheids-)budgetten of via subsidies. Hoe deze cofinanciering er bij een project of programma uit gaat zien weten we nog niet, dat wordt nu uitgewerkt door de kwartiermakers.
Eind 2018 is 50 miljoen euro uit het budget van het Nationaal Programma Groningen beschikbaar gesteld voor een aantal concrete projecten in het kader van leefbaarheid, energie en economie. Denk daarbij aan het trainen van wijkteams voor ondersteuning bij sociale, mentale en gezondheidsklachten als gevolg van aardbevingen. Daarnaast krijgt een testcentrum voor waterstof financiering en komt er geld voor restauratie van Gronings erfgoed.
De gemeenten in het aardbevingsgebied hebben de gelegenheid om dit jaar al projecten uit te werken die nog in 2019 kunnen starten. Te denken valt aan stads- en dorpsvernieuwingsprojecten die op korte termijn kunnen starten. Tot de zomer kunnen de gemeenten met hun inwoners aan de slag om projecten voor dit jaar (verder) vorm te geven. Elke gemeente kan op korte termijn voor 2019 tot een maximum van 15 miljoen euro aan voorstellen indienen. Hetzelfde geldt voor de thematische programma’s. De provincie doet voor 1 mei een aanvraag voor de thematische projecten tot een maximum van 15 miljoen euro. Inwoners krijgen rechtstreeks toegang tot het Nationaal Programma Groningen met het Loket Leefbaarheid. Hier kunnen ze terecht met bewonersinitiatieven die bijdragen aan de leefbaarheid in hun woonomgeving. Vanwege het belang van erfgoed in Groningen wordt het erfgoedprogramma voortgezet. Hier kunnen mensen terecht voor kennis, advies en aanvullende financiering. Het Nationaal Programma Groningen draagt 40 miljoen bij aan het zorgprogramma: een toekomstbestendig plan voor de intramurale ouderenzorg, gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg.